1963-64: “100 ώρες του Mάη” ταινία-ντοκυμανταίρ, διάρκειας 26΄, γύρω απο τη δολοφονία του βουλευτή της Aριστεράς Γρηγόρη Λαμπράκη.

Συντελεστές: Σενάριο Δήμος Θέος, Παραγωγή: Δήμος Θέος (+ Φώτος Λαμπρινός), Φωτογραφία: Τάκης Καλαντζής, Γιάννης Καλοβρυνάς Μοντάζ: Βαγγέλης Σερντάρης, Μουσική: Νικηφόρος Ρώτας, Αφηγητής: Θόδωρος Μαλικιώσης, Σκηνοθεσία: Δήμος Θέος-Φώτος Λαμπρινός.

Τα γεγονότα: Το βράδυ της 22ας Μαΐου 1963, εξερχόμενος από την αίθουσα της εκδήλωσης που οργάνωσαν οι υποστηρικτές του φιλειρηνικού κινήματος στην Θεσσαλονίκη, ο βουλευτής της Αριστεράς (ΕΔΑ), Γρηγόρης Λαμπράκης, βασικός ομιλητής της εκδήλωσης, δέχεται επίθεση και ισχυρό κτύπημα στο κεφάλι, από άτομο (Μανώλης Εμμανουηλίδης) που επέβαινε σε τρίκυκλο οδηγούμενο από τον Σπύρο Κοτζαμάνη και πέφτει στην άσφαλτο έχοντας χάσει τις αισθήσεις του.  Στο τρίκυκλο, που αναπτύσσει ταχύτητα απομακρυνόμενο από το σημείο της επίθεσης, πηδάει ενστικτωδώς ο Χατζηαποστόλου, με αποτέλεσμα να το ακινητοποιήσει και οι επιβαίνοντες να μεταφερθούν στο αστυνομικό τμήμα.

Ο βουλευτής μεταφέρεται στο νοσοκομείο. Βρίσκεται ακόμα εν ζωή αλλά χωρίς επαφή με το περιβάλλον. Η τριήμερη προσπάθεια διάσωσης του Λαμπράκη, από επιφανείς γιατρούς της Ελλάδας και του Εξωτερικού, αποβαίνει, μετά από την παρέλευση 100 ωρών, άκαρπη και ο βουλευτής πεθαίνει. Η πάνδημη κηδεία στην Αθήνα εξελίσσεται σε κατακραυγή κατά του παρακράτους, που οργάνωσε και εκτέλεσε τη δολοφονία, αλλά και κατά της κυβέρνσης του Κωνσταντίνου Καραμανλή που το εξέθρεψε. Ενδεικτική η σύμπτωση: τις ίδιες ημέρες, ο Κων. Καραμανλής, τελεί τα επίσημα αποκαλυπτήρια του αγάλματος Τρούμαν στη λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου. Το τρίπτυχο σε μία μοιραία συγκυρία: Καραμανλής, Αμερικανοί, Παλάτι.

 Μικρό ιστορικό παραγωγής της ταινίας: Ως μέλη της κομματικής οργάνωσης  των κινηματογραφιστών της ΕΔΑ (Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς), αμέσως μόλις πληροφορηθήκαμε την απόπειρα δολοφονίας του Γρ. Λαμπράκη, μαζευτήκαμε από το πρωί στα γραφεία της Κόμματος (οδός Αριστείδου). Εκεί ήταν ήδη και τα στελέχη που είχαν σχέση με τις καλλιτε-χνικές οργανώσεις, όπως ο Στάθης Δρομάζος και κυρίως ο Δημήτρης Δεσποτίδης, ο οποίος μόλις μας είδε μαζεμένους μας λέει: «Κινηματογραφιστές τι κάθεστε; Πάρτε τις μηχανές και πηγαίνετε για γύρισμα. Να καταγράψετε όλα όσα συμβαίνουν, ξεκινώντας αμέσως από τη Θεσσαλονίκη». Βρισκόμαστε εκεί ο Δήμος Θέος, Δημήτρης Σταύρακας, Λέων Λοΐσιος, εγώ και κάποιοι ακόμα που δεν θυμάμαι. Δεν ξέρω πού και πως βρέθηκαν τα χρήματα, γεγονός είναι πάντως ότι ένα μίνι συνεργείο, με τον Σταύρακα επικεφαλής, έφυγε αμέσως για τη Θεσσαλονίκη και τράβηξε τα πλάνα που έχουμε από το προαύλιο του νοσοκομείου Αχέπανς, με τον κόσμο, κυρίως νεολαίοι, που περίμενε, ελπίζοντας στη διάσωση του βουλευτή. Από ότι μάθαμε δεν τους επέτρεψαν να μπουν στο νοσοκομείο και να καταγράψουν εικόνες από τους διαδρόμους ή ακόμα την αίθουσα που βρισκόταν ο Λαμπράκης. Υπάρχουν μόνο φωτογραφίες. Στη συνέχεια, ο Θέος κι εγώ, αναλάβαμε το γύρισμα της άφιξης της αμαξοστοιχίας με τη σορό του Λαμπράκη (αργά το βράδυ της 27ης Μαΐου) και τη μεταφορά της στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης. Το ίδιο κάναμε και την  επομένη, τη μέρα της κηδείας. Τι συνέβη στο πολιτικό επίπεδο, στο αμέσως επόμενο διάστημα, είναι γνωστό. Σημασία έχει ότι στα χέρια μας είχαμε ένα μοναδικό υλικό χωρίς να ξέρουμε αν θα εξελιχθεί σε αυτόνομο φιλμ ή θα παραμείνει ως έχει στο αρχείο της οργάνωσης και του Κόμματος. Το πρόβλημα ήταν βεβαίως κυρίως οικονομικό, αλλά και ουσίας: αν μπορούσαμε όλοι μαζί, ή κάποιοι από εμάς, να προχωρήσουμε στην παραγωγή μιας πλήρους ταινίας. Οπότε, ο Θέος, μου προτείνει να αναλάβουμε οι δυό μας τόσο την οικονομική ευθύνη όσο και εκείνη του περιεχομένου μιάς ταινίας, που θα εξιστορούσε το πλέγμα των παραγόντων που οδήγησαν στη δολοφονία, από μία κοινωνική, περισ-σότερο, παρά πολιτική σκοπιά. Έτσι και έγινε. Ξεκινήσαμε τη συγκέντρωση υλικού και οργανώσαμε τα πρώτα γυρίσματα, αφού ενημερώσαμε φυσικά την οργάνωση του Κόμματος. Το οικονομικό ζήτημα, που κάπως επιπόλαια, αναλάβαμε, μη γνωρίζοντας τι ακριβώς σημαίνει, μας ανάγκασε να καταναλώσουμε περισσότερο από ένα χρόνο στην παραγωγή της ταινίας, καθότι εργαζόμενοι και οι δύο (προσωπικά σε τρεις δουλειές), καταθέταμε για τις ανάγκες της ταινίας όλα μας τα χρήματα, με αποτέλεσμα, ένα χρόνο μετά, η ταινία να έχει στοιχίσει το αστρονομικό για την εποχή ποσό, των 280.000 δραχμών (120.000 από τη δική μου τσέπη και τα υπόλοιπα του Θέου). Η ταινία τελείωσε το Φθινόπωρο του 1964, επί κυβερνήσεως Ενώσεως Κέντρου και Γεωργίου Παπανδρέου, λίγο πριν φύγω για σπουδές στη Μόσχα. Εκεί πληροφορήθηκα από τον Θέο, ότι το αρμόδιο Υπουργείο (Εσωτερικών), είχε απαγορεύσει την προβολή της ταινίας. Οπότε, με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου και τη Χούντα, η ταινία παρέμεινε στα κουτιά, μέχρι το 1974, οπότε προβλήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Είχε προβληθεί στο εξωτερικό (Γερμανία) όπου είχε μεταφέρει μία κόπια ο ίδιος ο Θέος, στη διάρκεια της Χούντας.

Έκτοτε, η ταινία έχει προβληθεί πάρα πολλές φορές. Συμμετείχε στο αφιέρωμα που οργανώθηκε από το 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκυμανταίρ Θεσσαλονίκης (Μάρτιος 2009) προς τιμήν του Φώτου Λαμπρινού, σε διάφορα εγχώρια και ξένα φεστιβάλ, με πιό πρόσφατο το ειδικό πρόγραμμα στο Centre George Pompidou (Beaubourg) στο Παρίσι με τίτλο «Le cinéma du Reel» από τις 19-29 Μαρτίου 2015, που οργανώθηκε με τη συνεργασία της Ταινιοθήκης της Ελλάδος.

Εδώ προστίθενται τα Δελτία Τύπου της Ταινιοθήκης για την εκδήλωση στο Παρίσι. +DVD Συζήτηση με τον Στ. Χαραλαμπόπουλο για την ταινία «100 ώρες του Μάη»

Το κείμενο και το «Ζ»: Στην πορεία κατασκευής της ταινίας, σκοντάψαμε στο θέμα του κειμένου που θα ακουγόταν από αφηγητή στην ταινία. Κουβεντιάσαμε το πρόβλημα με τον Θέο κι είχα την ιδέα να το αναθέσουμε στον φίλο μας Βασίλη Βασιλικό. Ήδη γνωστό και βραβευμένο συγγραφέα. Τον επισκεφτήκαμε στο διαμερισματάκι του στο Κολωνάκι, του προτείναμε να γράψει το κείμενο, δέχτηκε ευχαρίστως αλλά μας ζήτησε στοιχεία γιατί δεν γνώριζε, όπως ήταν φυσικό, τις λπετομέρειες της υπόθεσης. Από τη μεριά μας, είχαμε με διάφορους τρόπους εξασφαλίσει ανέκδοτα όσο και ισχυρά τεκμήρια, που αποδείκνυαν τη σχέση του παρακράτους με τη δολοφονία. Συγκεκριμένα, είπα ο ίδιος του Βασίλη «Μη φοβάσαι. Θα σου φέρουμε ολόκληρο μπαούλο με φακέλους και στοιχεία». Πράγματι τού πήγαμε το «μπαούλο» και ο Βασίλης ενθουσιάστηκε. Ωστόσο, κατέληξε να μην γράψει ποτέ το κείμενο για την ταινία. Αντιθέτως, έγραψε το «Ζ». Με τη γνωστή συνέχεια…

Βιβλιογραφία: Ιστορία του Νεοελληνικού Έθνους τ. 9ος, Φώτου Λαμπρινού «Ελληνικός Κινηματογράφος», Η εποχή της καταξίωσης. Σελ. 229-230.

Γ. Σολδάτου  Λεύκωμα “Ένας Αιώνας ελληνικός κινηματογράφος”, τ. 1, σελ. 270.

Κ.Γούτος-Κ. Νούλας “Λεξικό Σκηνοθετών” Αιγόκερως 1996, σελ. 104, 154.

Τεκμήρια-ταινίες: Το μικρό προσπέκτους της ταινίας και δημοσιεύματα σε εφημερίδες, μαζί η συνέντευξη του Φ. Λαμπρινού σχετικά με το ιστορικό της της ταινίας στον Στέλιο Χαραλαμπόπουλο (σκηνοθέτη του μεγάλου μήκους ντοκυμανταίρ “Γρηγόρης Λαμπράκης: Μαραθώνιος μιας ημιτελούς Άνοιξης» 2015) και τέλος η ταινία «100 ώρες του Μάη».

Εδώ μπαίνουν τα DVD με την ταινία και τη συνέντευξη στον Στ. Χαραλαμπόπουλο.

+ Link για τις προβολές τηε Ένωσης Ελληνικού Ντοκυμανταίρ όπυ συμμετείχε η ταινία «100 ώρες του Μάη»: https://www.facebook.com/events/871737516219897/878557682204547/

http://www.technopolis-athens.com/web/guest/events/~/eventsbrowser/15560/0/0/0

https://www.facebook.com/events/871737516219897/

 

Η ταινία συμμετείχε επίσης, στο Πρόγραμμα Cinéma du Réel που οργανώθηκε στο Centre Pompidou σε συνεργασία με την Ταινοθήκη της Ελλάδος (19-29 Μαρτίου 2015)

Οι ταινίες του αφιερώματος ήταν οι εξής:

1 Διαμάντια της συλλογής: Οι περιπέτειες του Βιλάρ (Ζόζεφ Χεπ, 1924), Εκατό ώρες του Μάη (Φώτος Λαμπρινός, Δήμος Θέος, 1963-64), Μοναστηράκι (Γκαίη Αγγελή, 1976), Αθήνα ή τρεις επισκέψεις στην Ακρόπολη (Θόδωρος Αγγελόπουλος, 1983)

2 Πολιτικές: Μέγαρα (Γιώργος Τσεμπερόπουλος, Σάκης Μανιάτης 1974), Μπέττυ (Δημήτρης Σταύρακας, 1979), To γελεκάκι (Ίρις Ζαχμανίδη,1976)

3 Βιομηχανία και μετανάστευση: Γράμμα από το Σαρλερουά  (Λάμπρος Λιαρόπουλος, 1965), Αλουμίνιον της Ελλάδος (Ρούσσος Κούνδουρος, 1965), Πρώτη ύλη (Χρήστος Καρακέπελης, 2011)

4 Μορφές αρχειοθέτησης: από το ιδιωτικό στο δημόσιο: Ημερολόγια αμνησίας (Στέλλα Θεοδωράκη, 2012)

5 Δάνεια τεκμηρίωσης: Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1997, Ροβήρος Μανθούλης), Η δικτατορία των Ελλήνων συνταγματαρχών (1998, Ροβήρος Μανθούλης).

Βλ. Links http://www.cinemadureel.org/fr/programme-2015/une-histoire-en-images-focus-sur-la-cinematheque-de-grece + http://www.cinemadureel.org/fr/grille-2015

 

Το link με τις τρεις ταινίες: «Επισκεφτείτε την Ελλάδα», «Σεργκέϊ Παρατζάνωφ» και «Γλέντι γενεθλίων» με γαλλικούς υποτίτλους ή στα γαλλικά: http://www.derives.tv/Lamprinos

 

Επίσης, προστίθενται τo scan 17 και τα files: prosklisi2, prosklisi 1, prosklisi.pdf και «έκθεση ντοκουμέντων».jpg  και το IMG-0156.JPG